Archivo del sitio

aLUZinante: 6ª sesión do Club de Ciencia e Investigación 2015

A semana pasada tivemos nova sesión do Club de Ciencia e Investigación na Biblioteca Forum e na Biblioteca Infantil respectivamente. Nesta ocasión contamos coa colaboración de Ricardo Ferreiro do Grupo Naturalista Hábitat.Grupo-Naturalista-Hábitat-300x90

 Logo de ter debatido anteriormente sobre a primeira luz do universo, de qué cor era, de ter claro que a primeira luz dependía do espectro de emisión dos elementos presentes… pasamos á  práctica con experiencias sinxelas nas que comprobamos o comportamento da luz e dos nosos sentidos en diferentes circunstancias con elementos da vida diaría.

 Dedicámonos a observar unha serie de principios básicos:

  • Reflexión e refracción da luz en diferentes medios (aire, auga, aceite, fume)
  • Efecto Tyndall: o fenómeno que axuda a determinar se unha mestura homoxénea é realmente unha disolución ou un sistema coloidal, coma suspensións ou emulsións, por medio da dispersión da luz.
  • Espectro da luz (visible e non visible)
  • Descomposición e recomposición da luz blanca
  • Ilusións ópticas

 

Comportamentos e principios básicos e moi prácticos que fixemos utilizando unha serie de materiais que calquera pode ter á man na casa:  

  • Disco CD
  • Recipientes de vidrio plano
  • Frascos de vidrio
  • Prisma
  • Punteiro laser
  • Mechero e Incienso (para crear fume dentro dun frasco)
  • Agua, Aceite, Leite
  • Perlas de hidroxel transparentes
  • Mando a distancia
  • Cámara de video (teléfono móvil)

 Na galería fotográfica do noso flickr podedes ver como foi a sesión e o Día da Ciencia na Rúa daremos boa conta destes, e máis experimentos que nos quedan por facer, a todo aquel que se achegue á nosa Jaima.

 

Anuncios

II Certame de debuxo da natureza “Vida silvestre do encoro de Cecebre”

Tras o éxito do pasado ano, o Grupo Naturalista Hábitat, da man novamente da Empresa Municipal Aguas de La Coruña (Emalcsa), organiza o II CERTAME DE DEBUXO DA NATUREZA “Vida silvestre do encoro de Cecebre”, co obxectivo de seleccionar aquelas ilustracións que pasarán a formar parte do Calendario 2015 da entidade.

A participación nesta nova convocatoria é aberta e de balde. De entre todos os debuxos achegados, o xurado escollerá aquelas 24 ilustracións máis destacables, as cales ademais de pasar a formar parte do vindeiro calendario gozarán dunha serie de premios por parte dos organizadores e promotores.

Haberá dúas categorías diferentes:
– Menores de 14 anos
– E de 14 anos en diante.

O prazo de peche de inscricións e entrega das obras remata o vindeiro 7 de novembro de 2014. 

Sexades ilustradores expertos, afeccionados ao debuxo ou simples amantes da natureza…ANIMÁDEVOS A PARTICIPAR!

1

aCCIón conxunta I

Este sábado 14 de xuño, os e as CCI’s ao completo saímos ao campo a gozar dunha xornada de anelamento científico e observación de aves. Foi unha saída moi esperada, que tivemos que aprazar en varias ocasións polo mal tempo, pero a espera… mereceu a pena!!! 

A actividade desenvolveuse no contorno natural do encoro de Cecebre, mais concretamente, no Observatorio Ornitolóxico de Crendes, situado a carón da lámina de auga do encoro.

Estacion ornitoloxica de Crendes

Ao chegar, Berto e David -membros do Grupo Naturalista Hábitat e expertos aneladores- explicáronnos en que consiste iso do anelamento de aves, para que se fai e como. Os e as CCI’s prestaron especial atención á información que nos deron sobre o anelamento, apoiados por diversas guías de aves, e puidemos averiguar que:

O anelamento é un método de estudo das poblacións de aves que consiste na individualización destas mediante a colocación dun anel metálico na pata. Isto permítenos estudar os movementos e migracións das aves, taxa de mortalidade ou supervivencia, así como tamén o sexo e idade das aves aneladas.

Chega de explicacion

Unha vez feitas as explicacións sobre o anelamento científico de aves, dividímonos en dous grupos para visitar as redes de recollida de aves -previamente colocadas polos aneladores, así como tamén a mesa de traballo. Observamos como se recollen as aves que caeron nas redes e o coidado e habilidade que debe ter o persoal anelador neste momento. Os rapaces e rapazas estiveron moi atentos e amosaron especial ilusión por poder levar ás aves da zona das redes á mesa de traballo.

Recollida de paxaros nas aes

A continuación puidemos observar todo o proceso na mesa de traballo: como se pesan as aves, como identificar o sexo ou idade, como se recollen estos datos por escrito e como se coloca o anel. Despois procedemos a liberar as aves, os rapaces e rapazas tiveron a oportunidade de sentir o paxaro na man e abrila para deixar que emprenda o voo libremente. Unha experiencia marabillosa!!

Anelamento cientifico de aves

O día acompañou e tivemos a inmensa sorte de ver unha gran diversidade de aves:

Diferentes aves

Os e as CCI’s amosaron un gran interese durante toda a xornada e foron anotando nos seus cadernos de campo aqueles detalles que mais lles chamaron a atención.

Cadernos de campo

Rematada a actividade de anelamento e recollidas as redes, os rapaces e rapazas desfrutaron da observación de diversas aves a través de medios ópticos como prismáticos ou telescopios.

Observacion de aves

Unha xornada moi gratificante na que, ademais de ver o proceso de anelamento científico de aves, desfrutamos do campo e da riqueza en biodiversidade presente no encoro de Cecebre. Dende aquí, o noso agradecemento aos membros do Grupo Naturalista Hábitat que nos acompañaron e guiaron durante toda a xornada!

GNH

Membros do Grupo Naturalista Hábitat

Foto de grupo

Foto do grupo á chegada a Forum

Xornada de anelamento científico e observación de aves

Despois de varios meses agardando polo bo tempo para poder realizar a tan ansiada saída de campo, por fin a choiva e o mal tempo nos dan tregua e este sábado 14 de xuño gozaremos dunha xornada de anelamento científico e observación de aves da man do Grupo Naturalista Hábitat.

A actividade terá lugar no contorno natural do encoro de Cecebre, concretamente no Observatorio Ornitolóxico de Crendes, situado a carón da lámina de auga do encoro. Durante a xornada poderemos:

— Aprender toda a metodoloxía do anelamento científico: para que se fai, por que e como, así como tamén a súa aplicación e vantaxe no estudo e conservación da avifauna.

— Visitar as redes de recollida de aves.

— Fotografar as aves dende unha perspectiva única.

— Observar, coñecer e distinguir as aves presentes no encoro grazas á utilización de diverso material óptico.

Saida CCI 3Saida CCI 2 Saídas CCI

E que precisamos para saír ao campo?

Calzado axeitado, roupa cómoda e protección solar

Auga e algo de refrixerio (bocadillo, galletas, froita…  o que a cada un lle apeteza)

Caderno de campo ou libreta para anotar o que nos chame a atención na saída. Moi importante!

Cámara de fotos sempre que se poida. Tamén vale a cámara do móvil

Prismáticos e lupa, no caso de ter na casa. Non fai falla mercarlos!

Non podemos olvidar tamén a importancia de comportarse dun xeito responsable nas saídas de campo, para iso recomendamos a lectura do Código ético para os observadores de aves, elaborado pola Sociedade Española de Ornitoloxía (SEO/BirdLife). E dito isto, tan so nos queda prepararnos para gozar da saída! Vémonos o sábado CCI’s!!

III Xornadas de Iniciación á Ornitoloxía

O Centro de Extensión Universitaria e Divulgación Ambiental (CEIDA) e a Sociedade Galega de Ornitoloxía (SGO) organizan, en colaboración co Grupo Naturalista Hábitat, as III Xornadas de Iniciación á Ornitoloxía.

As xornadas, de carácter divulgativo e orientadas ao público en xeral interesado en iniciarse no mundo da ornitoloxía terán lugar o venres 30 e o sábado 31 de maio no Castelo de Santa Cruz (Oleiros, A Coruña). Farase especial fincapé nas aves mariñas da Comarca das Mariñas, que se atopa dentro da Reserva da Biosfera Mariñas Coruñesas e Terras do Mandeo.

Xornada ornitoloxia

O programa para o venres 30 de maio é o seguinte:

  • 16.00 Código de boas prácticas do perfecto ornitólogo, da man de Sergio París Gómez – técnico ambiental na SGO.
  • 16.30 Aproximación ao anelamento como ferramenta científica, da man de Alberto Monteagudo – biólogo na SGO.
  • 17.30 Descanso
  • 18.00 As aves nas Mariñas. Onde ver aves en:

              – Oleiros e Sada, da man de Sergio París GómezSGO e Grupo Naturalista Hábitat

              – Arteixo, da man de Xabi VarelaSGO e Grupo Naturalista Hábitat

              – A Coruña, da man de Óscar VázquezSGO e Grupo Naturalista Hábitat

              – A Ría de Betanzos, da man de Santi VázquezSGO e Grupo Naturalista Hábitat

Para o sábado 31 de maio está prevista unha saída polo encoro de Cecebre e unha sesión de anelamento do Programa Passer, da man do Grupo de Anelamento Píllara.

As prazas para as xornadas son limitadas e requírese previa inscrición. Ten un custo de 10 €.

Para máis información poñerse en contacto co CEIDA: correo electrónico formacion@ceida.org e teléfono 981 630 618.

Resumo da XIX edición do Día da Ciencia na Rúa

O Parque de Santa Margarida converteuse un ano máis nun gran laboratorio de probas onde os grandes protagonistas foron os nenos. Fóra das aulas, a ciencia mostrou con entusiasmo a súa faciana máis divertida. Pero baixo a apariencia do xogo houbo experimentación en estado puro, respostas a realidades explicables grazas á curiosidade científica.

Foi a decimonovena edición do Día da Ciencia na Rúa onde 40 centros educativos e entidades tiveron o seu propio posto nesta edición, o maior número ata o momento. E entre eles as Bibliotecas Municipais da Coruña que estiveron representadas como non a través do seu Club de Ciencia e Investigación.

No DCR os CCI´s tomaron o protagonismo e foron o eixo e centro das actividades que se desenrolaron. Amosaron o stand aos visitantes, os libros sobre natureza e aves que levamos como mostra e que os socios podian levar en préstamo, explicaron o proceso de anelamento das aves mediante o xogo “Non perdas os aneis” e déronlle un toque poético á jaima co “Laboratorio xerador de Haikus”.

Durante todo o día os CCI´s non pararon de recibir visitantes na jaima das Bibliotecas Municipais onde unha das cousas que máis gustou foi a “Guía de lectura” elaborada co material bibliográfico co que traballamos ao longo destes 4 meses no Club de Ciencia e Investigación e que este ano 2013-2014 estaba centrado na temática do naturalismo e máis concretamente nas aves.

Pero tamén houbo tempo para visitar o resto de jaimas. Un xardín botánico, ensinar a muxir unha vaca, ou a pescar unha moeda na auga sen mollarse foron algunhas das alternativas que máis chamaron a atención dos rapaces e rapazas do CCI, que tamén quixeron saber como funciona un submarino ou os circuítos electromagnéticos.

Outro feito destacable é que na jaima estivemos acompañados polos que foron os nosos compañeiros de aventuras este CCI 2013-2014, os membros do Grupo Naturalista Hábitat que trouxeron todo tipo de material, unha chea de documentos (libros, revistas, folletos, carteis), artiluxios que empregan nas súas saídas de campo e pequenos tesouros como ovos de paxaro, plumas, esqueletes e osos de animais que chamaron a atención dos visitantes máis curiosos.

 Sen dúbida foi un día de moito axetreo, unha chea de xente visitando a nosa jaima, entrevistas para a radio, a visita do alcalde, pero vendo as caras de satisfación dos CCI’s dan gañas de poñerse a organizar xa a próxima edición porque son este tipo de actividades ás que fan que os nenos e nenas se impliquen e estean motivados.

Este foi só un pequeno resumo do día grande do Club de Ciencia e Investigación das Bibliotecas Municipais, se queredes ver máis fotos visita a nosa galeria en Flickr

El pase de diapositivas requiere JavaScript.

10 de maio: XIX Edición do Día da Ciencia na Rúa

Xa non queda nada, estamos en vésperas da tan esperada cita para os membros do Club de Ciencia e Investigación (CCI) das Bibliotecas Municipais, o Día da Ciencia na Rúa (DCR) que coma tódolos anos dende o 1996 se ven celebrando o primeiro sábado do mes de maio no Parque de Santa Margarita por iniciativa da Asociación de Amigos da Casa das Ciencias.

Día da Ciencia na Rúa 2014

Cartel do Día da Ciencia na Rúa 2014

 No DCR os CCI´s toman o protagonismo e serán o eixo e centro das actividades que se desenrolen. Serán os que amosen o stand aos visitantes, os que saian nos videos promocionais da actividade, os que mostren os libros científicos que van estar no stand… e os que poñan en práctica todo o aprendido ao longo destes catro meses de CCI nos que, baixo o lema aCCIón ambiental, nos adentramos na temática naturalista e máis en concreto no mundo das aves.

 Nas sesións previas os CCI´s estiveron ultimando os detalles e poñendo todo a punto para que no DCR saia todo a pedir de boca.

Unha das sorpresas que temos preparada é un Laboratorio xerador de Haikus posto que teñen moita relación co tema tratado este ano no CCI, o naturalismo. Os haikus son composicións poéticas de orixe xaponesa que constan de tres versos, de 5, 7 e 5 sílabas, sen rima e a temática busca sempre describir os fenómenos naturais, o cambio das estacións, ou a vida cotiá da xente.

 

Co “Xogo dos pares” os CCI´s demostrarán que reúnen todas as cualidades para ser un bo naturalista.  E co xogo “Non perdas os aneis” explicarán e poñerán a proba aos asistentes no coñecemento do proceso de anelar aves, unha das saídas que se o tempo nolo permite poñerá o broche final a este CCI 2014.

E un dos platos fortes serán sen dúbida os roteiros que faremos polo Parque de Santa Margarita guiados polos nosos compañeiros e colaboradores deste ano no CCI, os membros do Grupo Naturalista Hábitat, onde os CCI’s facendo uso das súas capacidades observadoras irán sacando fotos coas que realizaremos un concurso final.

Lembrade que tanto os roteiros coma o resto de actividades están abertas a todo o público que queira participar. A cita, mañá sábado 10 de maio no Parque de Santa Margarita. Agardámosvos!

aCCión conxunta II

Este sábado fixemos a nosa primeira sáida do CCI deste ano 2014 e tivemos a grandísima sorte de que nos fixo un día precioso e perfecto para Observar toda a fauna e flora que nos rodeaba.
Un roteiro naturalista polas inmediacións dun dos monumentos máis importantes da nosa cidade, “A Torre de Hércules“.

Neste roteiro puidemos descubrir sen saír da nosa cidade moitas especies tanto de aves coma de flores e mesmo pequenos animais das que xa falaramos en sesións anteriores e que xa tiñamos recollidas nos nosos cadernos de campo, os cales nesta saída axudáronnos moito a identificar a eses animais e sobretodo a anotar as novas especies e descubrimentos que íamos facendo seguindo as indicacións que nos daban Andrés e Atocha, dous expertos naturalistas que forman parte do Grupo Naturalista Hábitat.

Durante o noso percorrido empregamos todos os instrumentos que levamos cada un de nós, prismáticos, cámaras de fotos, móviles e mesmo os telescopios que nos deixaron os compoñentes do Grupo Hábitat. Foi incrible poder ver algunhas aves que voaban a centos de metros de nós coma si estiveran ao noso carón.

Tamén puidemos ver diferentes flores que se reproducen e medran na contorna da Torre de Hércules. As que máis nos chamaron a atención foron a “Carpobrotus edulis” tamén chamada “Uña de gato” e a “Silene latifolia” máis coñecida como “Cabaciña” pola súa semellanza cunha cabaza.
Da “Carpobrotus edulis“, aprendemos que é unha planta invasora procedente de Sudáfrica. Desplaza ás autóctonas ata que as fai desaparecer xa que medra sobre elas, ocúltaas e quitalles os nutrintes e a luz ata que morren.
E da “Silene latifolia“, soupemos que é unha pranta de talos ocos e robustos que poden chegar a medir os 80 ou 100 cm de altura.

Ademáis de flores e prantas atopamos varias especies de gaivotas que estivemos observando para coñecer as diferenzas entre unhas e outras xa que para nós todas eran iguais ata que as puidemos ver xuntas e distinguilas, atopamos lagartos e nas pequenas charcas que se forman de xeito natural puidemos descubrir as ovas de rá.

Todo este percorrido fixémolo ca axuda das guías de aves e prantas que temos nas Bibliotecas Municipais da Coruña e que tanto Atocha como Andrés nos ensinaron como manexar durante todas as sesións do CCI deste ano.

A verdade é que foi unha saída na que puxemos en práctica todo o aprendido durante o CCI deste ano, empregamos os nosos cadernos de campo, todos os aparellos cun bo naturalista debe saber manexar, as guías de aves e prantas e todo iso memos foi grabado pola Televisión de Galicia e ata saímos no periódico “El Ideal Gallego”. O noso club foi famoso por un día!!!

O CCI no periódico "El Ideal Gallego"

O CCI no periódico “El Ideal Gallego”

 

Se queredes ver máis fotos deste día non tedes máis que visitar o noso álbum do CCI en Flickr.

El pase de diapositivas requiere JavaScript.

Preparados para a aCCIón de campo

Unha semana máis os CCIs xuntámonos nas Bibliotecas Municipais, esta vez da man de Damián Romay, biólogo e membro do Grupo Naturalista Hábitat, ó que acompañou o último día Atocha, outra bióloga do Grupo.

Con eles preparamos a próxima saída á contorna de Cecebre, na que xa de forma real teremos que poñer en práctica todo o descuberto e aprendido nas sesións anteriores.

Esquema del método científicoCon Damián puidemos saber en qué consiste o método científico, e porqué éste é tan importante para un naturalista. Decatámonos de que observar, preguntar, cuestionarse calquer cousa e anotalo todo é a base para comezar a crear un caderno de campo. Completando o comezado en sesións anteriores, analizamos un dos cadernos de Damián, con moitos anos de vivencias anotadas e analizadas, e mesmos doutros compañeiros que aínda que distintos, sempre tiñan en común a rigorosidade da descrición.

Pero, unha vez coñecido o proceso de “investigación” que utilizaremos, que máis precisa un naturalista nunha saída de campo? Facemos un repaso do que nos indicaron?

A roupa: imprescindible adaptala ao entorno no que nos moveremos, e xa sabemos que nesta época a choiva pódenos acompañar en calquer momento, así que calzado e roupa para non mollarnos.

Os aparellos: como se trata de descubrir, estudar e ver pero sen molestar ós paxaros e demáis seres vivos, botaremos man de todo aquilo que nos facilite a observación. O máis común entre os nosos CCIs eran os prismáticos e as cámaras  (que a maioría xa coñecía) pero tamén nos ensinaron as lupas e telescopios, moito menos utilizados no día a día.

Bibliografía: e como non o coñecemos todo, e precisamos de algo que nos indique qué estamos a ver cando saímos ó campo, Damián presentounos un montón de guías de aves e manuáis (como as que temos nas Bibliotecas) que nos axudarán a ir descubrindo pouco a pouco a plumaxe dos paxaros, os seus cantos, onde e cómo viven…

Aínda queda un pouquiño para poder xuntarnos de novo en Cecebre, así que por se nos entraban as ansias de pisar xa o campo, repasamos os entornos máis cercanos, ós que podemos ir mesmo a pé, dentro da Coruña, e observar a variedade de aves entre outras moitas cousas: parque de Santa Margarita, Eirís, San Pedro, Torre de Hércules, etc. Alguén nos quere contar qué descubriu nos seus paseos por estes sitios?

E por último, recordarvos que igual que os CCIs, nas Bibliotecas de Ágora, Forum Metropolitano e Infantil e Xuvenil podedes levar en préstamo un dos CCIlotes que temos preparados con documentos sobre todo isto.

Vémonos na seguinte, e antes, por aquí, no Flickr ou nas Bibliotecas, todas as veces que queirades!

Presentación do libro “Cuándo ver aves en Galicia”

O próximo venres 14 de febreiro ás 20.30 terá lugar a presentación da obra “Cuándo ver aves en Galicia: propuestas mes a mes para familias, aficionados y expertos“, no local do Grupo Naturalista Hábitat.

Esta guía práctica elaborada por Antonio Sandoval e Damián Romay, e editada por Tundra a finais de 2013, recolle un gran número de destinos e propostas de actividades para a observación de aves en Galicia en función da época do ano.

Cuando ver aves en Galicia

É o libro ideal para observadores de aves e amantes da natureza en xeral, así como tamén para educadores/as e axentes sociais e turísticos, que atoparán información moi útil para a organización de actividades e excursións relacionadas coas aves. Ademáis da proposta de actividades, a guía inclúe: unha ampla lista de recursos sobre aves e ornitoloxía galega, unha lista actualizada das aves de Galicia e unha lista de máis de 290 localidades citadas na obra coas súas coordenadas.

Se vos apetece descubrir máis detalles sobre a obra e os seus autores, non vos podedes perder a presentación que farán Antonio e Damián!!

O aforo é limitado, así que se estades interesados/as é preciso confirmar asistencia mediante un correo electrónico ao Grupo Naturalista Hábitat: gnhabitat@yahoo.es.

E lembrade que este libro e outros moitos sobre aves e natureza, podédelos atopar para levar en préstamo nos CCI-lotes das Bibliotecas Municipais da Coruña!!