Archivos Mensuales: marzo 2015

Á LUZ do faro: 7ª sesión do CCI 2015

Antes de coller as vacacións de Semana Santa os rapaces e rapazas do CCI  tiveron unha semana chea de sorpresas e contidos no Club de Ciencia e Investigación das Bibliotecas Municipais, e marcharon cos deberes ben feitiños. O  martes e o xoves tivemos as sesións preparatorias nas respectivas bibliotecas Infantil e Forum para poñer todo en marcha para a nosa segunda saída, a visita guiada polo interior da Torre de Hércules.

Para a sesión preparatoraia da saída “Á LUZ do faro”, contamos coa colaboración da nosa compañeira e experta en Faros Marta Rivadulla da Biblioteca de Monte Alto. Con ela fixemos un repaso ben interesante polo mundo dos faros e aprendemos unha chea de curiosidades. Sabiades que ao comezo da navegación o home guiábase polo perfil da costa? Non foi ata que empezou a navegación nocturna cando se fixo necesaria a presencia de referencias lumínicas.

A vida dos fareiros chea de peculiaridades chamou moito á atención dos CCIS, e a algún que outro mesmo lle entraron ganas de convertirse en fareiro. Desfrutar dunha vida tranquila en plena natureza é un plan de por sí máis que apetecible, o que non é tanto é o traballo de noite e que mesmo ás veces  quedaban sen provisións.

De especial interese é o Reglamento do Fareiro:

  • ter entre 21 e 40 anos
  • saber ler e escribir e as 4 regras aritméticas
  • ter boa conduta moral (certificada polo cura)
  • carecer de defectos físicos
  • amosar ante o director e mestres de escola o debido respecto, sumisión e obediencia

 Curiosidades sen dúbida ben interesantes ás que hai que sumar a aparición de grandes inventos que axudaron moito a mellorar a eficacia dos faros como a vávula solar ou a lente de Fresnel (chamada así polo seu inventor)

 E especial referencia fixo a nosa compañeira Marta aos faros en funcionamento na costa galega, dende o Plan Xeral de Alumeado Marítimo no 1847 ata a actualidade.

Tampouco faltaron as referencias a faros míticos coma o de Alexandría (en Exipto), Faro de Cabo de Fornos (en Arxentina), ou o Faro da illa de Skye (en Escocia).

E para rematar fixemos un xogo de pistas no que os CCIS tiveron que adiviñar de que faro se trataba, algo que por suposto, despois de escoitar moi atentos a teoría, superaron con creces.

El pase de diapositivas requiere JavaScript.

Poderiamos seguir contando máis cousas interesantes sobre o mundo dos faros posto que a sesión deu moito de sí, pero non queremos extendernos máis. Só nos queda agradecer unha vez máis a colaboración da nosa compañeira Marta, e se vos apaixona o mundo dos faros e queredes saber máis, recomendámosvos que non deixedes de visitar o seu blog!!

Anuncios

A Hora do Planeta

Hoxe, dende o noso blog, queremos dar voz a un feito que consideramos de vital importancia e que ten moito que ver co tema tratado este ano no noso Clube de Ciencia e Investigación. E é que o sábado 28 de marzo celebraremos de novo A Hora do Planeta (LHP/Earth Hour), é a acción voluntaria máis importante do mundo na loita contra o cambio climático e é promovida por WWF, a Organización Mundial de Conservación.

HoradoPlaneta2

Este acto simbólico axuda a concienciar a toda a sociedade de que o cambio climático é unha realidade da que todos somos partícipes. Búscase a participación das cidades, das corporacións e principalmente das persoas para que apaguen as súas luces non esenciais e aparatos eléctricos prescindibles durante unha hora, A Hora do Planeta, en sinal de compromiso polo coidado do medio.

Este grande evento, iniciouse no 2007 en Sydney, Australia,pero foi medrando e uníronse a el, centos de milleiros de persoas en máis de 7.000 cidades e 163 países e territorios.

Cando e como será a Hora do Planeta 2015?

Apagaremos as luces entre as 20:30 e as 21:30 o próximo sábado 28 de marzo.

Pero sobre todo queremos chamar a atención sobre o feito de que apagar as luces e desconectar aparatos electrónicos que non sexan indispensables durante esa hora será tan só o comezo, pois a Hora do Planeta debe durar sempre.

Todos podemos facer moito polo noso planeta. Debemos empezar por cambiar os nosos hábitos a diario na casa, na biblioteca, no colexio ou a rúa. Reciclar, reducir o uso de electricidade, auga e combustibles, comprar produtos eco amigables, evitar o uso de plásticos, camiñar máis ou usar a bicicleta son unha boa forma de facelo pero existen moitas máis maneiras coas que podemos unirnos para axudar a mellorar o noso planeta.

Observación pública da eclipse de Sol na Coruña

https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e9/SE2015Mar20T.gif

A Agrupación Astronómica Coruñesa Ío e a Casa das Ciencias convocan unha observación pública da eclipse de Sol. Será este venres 20 de marzo, entre as 09.00 e as 11.30 horas, nos arredores da Casa das Ciencias (Parque de Santa Margarita, A Coruña) e a asistencia é libre e de balde.

Na mañá do venres 20 de marzo de 2015 terá lugar unha eclipse de Sol. En diversos lugares de Escandinavia (Illas Faroe e Svalbard) a Lúa ocultará completamente o disco solar. Na Península Ibérica a ocultación será parcial, mais seremos os habitantes do noroeste os que teñamos as mellores condicións de observación. Dende A Coruña chegaremos a ver o 76% do disco solar oculto pola Lúa.

Na Coruña a eclipse do 20 de marzo comezará despois das nove da mañá e rematará contra as once e cuarto. O máximo da eclipse -a maior porcentaxe de ocultación- acontecerá pouco despois das dez. Non chegará nin moito menos a facerse de noite, mais si será perceptíbel unha diminución da luz ambiental e da temperatura.

Unha casualidade cósmica.
Unha eclipse de Sol consiste na ocultación progresiva do disco solar pola Lúa cando esta se interpón entre a estrela e a Terra. O fenómeno prodúcese por unha extraordinaria casualidade cósmica: o Sol é catrocentas veces máis grande cá Lúa mais tamén está catrocentas veces máis lonxe, co cal os seus tamaños aparentes vistos dende o noso planeta son moi semellantes.

Infrecuente, mais non excepcional.
As eclipses solares non son acontecementos excepcionais a escala planetaria, mais nun lugar determinado son relativamente infrecuentes. A franxa da Terra afectada pola sombra da Lúa na que a eclipse chega a verse como total é bastante estreita -apenas uns centos de quilómetros-, de maneira que ao longo da nosa vida aínda que se produzan bastantes eclipses de Sol serán moi poucas as que sucedan preto de onde nós vivimos. Así, a última eclipse total de Sol vista en Galicia foi a de 1912 e non teremos outra até 2026. A eclipse parcial do 20 de marzo será un bo aperitivo, como tamén foron a de 1999 e a anular de 2005.
Ademais, non abonda coa interposición da Lúa entre a Terra e o Sol, cousa que sucede cada vez que é Lúa Nova. A órbita da Lúa está lixeiramente inclinada respecto do plano de xiro da Terra arredor do Sol -uns 5 graos- e esa pequena diferenza é suficiente para que as máis das veces a sombra da Lúa pase por enriba ou por debaixo da Terra e non se vexa unha eclipse. Só cando a Lúa
está preto dun dos puntos nos que se corta a súa órbita arredor da Terra coa órbita da Terra arredor do Sol, os chamados “nodos”, os tres astros poden quedar perfectamente en liña e a súa sombra chega a ocultar o Sol en todo ou en parte.

A seguridade ante todo.
A observación pública da eclipse que se celebrará nas inmediacións da Casa das Ciencias, no Parque de Santa Margarita, permitirá seguir o fenómeno en boa compaña e con seguridade. Cómpre lembrar que nunca se debe observar o Sol directamente sen protección, tampouco durante unha eclipse. A intensidade da luz do Sol -non só a visíbel, tamén a emitida noutras frecuencias, como a infravermella ou a ultravioleta- é suficiente para producir danos irreparábeis nos nosos ollos. As “gafas de eclipse” semellan seguras para botar unha breve ollada ao Sol, mais non se deben empregar de maneira continua durante unha observación longa. Aínda con elas postas deberemos mirar o Sol só durante lapsos curtos de tempo. Estas gafas de eclipse xamais poden ser empregadas como filtro en binoculares ou telescopios. Tampouco se debe recorrer baixo ningún concepto a “trucos caseiros” para a observación do Sol: non serven nin as gafas de Sol nin os cristais afumados, radiografías, negativos ou calquera cousa parecida, obxectos que no mellor dos casos reducen un pouco a luz visíbel mais non protexen en absoluto os ollos doutras formas de radiación.

Un día para gardar o telescopio.
O perigo da observación directa do Sol multiplícase se miramos a través de cámaras de fotografía ou vídeo. O risco é extremo no caso de prismáticos ou telescopios, aparellos que concentran a luz e poden chegar a queimar fisicamente a retina. Existen filtros profesionais para a observación solar, mais son caros e delicados polo que non deben empregarse en observacións abertas ao público. Un telescopio orientado ao Sol constitúe un risco, sobre todo en presenza de menores que descoñecen o dano que pode causar nos ollos. Afortunadamente existen métodos para observar a súa progresión con total seguridade mediante a proxección da imaxe do disco solar. Do que se trata é de mirar a eclipse, non de mirar o Sol. Durante esta observación, o persoal da Casa das Ciencias e membros da Agrupación Astronómica Coruñesa Ío achegarán algúns destes métodos, e compartirán co público asistente a súa experiencia na observación de eclipses totais.

Actividades para facer na casa e na escola.

  1. Unha eclipse é unha escusa perfecta para gozar da ciencia coa familia e cos amigos. Por que se producen as eclipses? é unha pregunta que nos desafía a procurar máis información sobre o tema e a construír modelos do sistema solar a escala que nos axuden a entender mellor o fenómeno. O divulgador científico X. Dosi Veiga preparou canda a eclipse anular de Sol de 2005 un exhaustivo manual cheo de información interesante que podedes consultar ou descargar neste enderezo.
  2. Para a observación do Sol por proxección hai varios procedementos sinxelos que se deben preparar con antelación. Un deles consiste en montar un “tubo” de observación solar, tal e como nos propoñen dende a Agrupación Astronómica de Navarra neste documento con instrucións detalladas.
  3. Un sistema parecido é o que nos explica (en inglés) Sarah Roberts en AstroEdu, empregando material que temos nas casas.
  4. No sitio web do Planetario de Pamplona hai unha sección específica con propostas de actividades.

Para percibir a eclipse nin sequera é preciso mirar o ceo. Os ocos entre as follas das árbores actúan coma unha cámara escura e proxectan no chan centos de imaxes do Sol, que ese día veremos “incompleto”, mordido pola Lúa. O mesmo efecto podemos provocalo empregando, por exemplo, as escumadeiras que empregamos na cociña ou calquera obxecto con pequenos orificios.

Lembrade que dende que a Lúa comeza a ocultar o Sol até que sae por completo transcorren algo máis de dúas horas. É un intervalo suficientemente longo como para que todos -e en especial os nenos- teñamos oportunidade de experimentar a eclipse de diversas formas, con calma, sen présas.

O máis importante: é unha mañá para pasalo ben!

Fonte:

aLUZinante: 6ª sesión do Club de Ciencia e Investigación 2015

A semana pasada tivemos nova sesión do Club de Ciencia e Investigación na Biblioteca Forum e na Biblioteca Infantil respectivamente. Nesta ocasión contamos coa colaboración de Ricardo Ferreiro do Grupo Naturalista Hábitat.Grupo-Naturalista-Hábitat-300x90

 Logo de ter debatido anteriormente sobre a primeira luz do universo, de qué cor era, de ter claro que a primeira luz dependía do espectro de emisión dos elementos presentes… pasamos á  práctica con experiencias sinxelas nas que comprobamos o comportamento da luz e dos nosos sentidos en diferentes circunstancias con elementos da vida diaría.

 Dedicámonos a observar unha serie de principios básicos:

  • Reflexión e refracción da luz en diferentes medios (aire, auga, aceite, fume)
  • Efecto Tyndall: o fenómeno que axuda a determinar se unha mestura homoxénea é realmente unha disolución ou un sistema coloidal, coma suspensións ou emulsións, por medio da dispersión da luz.
  • Espectro da luz (visible e non visible)
  • Descomposición e recomposición da luz blanca
  • Ilusións ópticas

 

Comportamentos e principios básicos e moi prácticos que fixemos utilizando unha serie de materiais que calquera pode ter á man na casa:  

  • Disco CD
  • Recipientes de vidrio plano
  • Frascos de vidrio
  • Prisma
  • Punteiro laser
  • Mechero e Incienso (para crear fume dentro dun frasco)
  • Agua, Aceite, Leite
  • Perlas de hidroxel transparentes
  • Mando a distancia
  • Cámara de video (teléfono móvil)

 Na galería fotográfica do noso flickr podedes ver como foi a sesión e o Día da Ciencia na Rúa daremos boa conta destes, e máis experimentos que nos quedan por facer, a todo aquel que se achegue á nosa Jaima.

 

A Ciencia está de moda

Imaxe xenérica que ilustra a CienciaQue a Ciencia está de moda é algo que algunhas persoas xa viñamos ulindo dende fai tempo. Segundo o seu sentido máis amplo, a Ciencia é calquera coñecemento organizado, e dende o CCI queremos facervos partícipes das moitas e variadas actividades e experiencias que xiran arredor das ciencias na Coruña.

Escollede qué vos atrae máis á hora de coñecer o mundo que nos rodea, que vos interesa descubrir, e deixade que a curiosidade vos leve!

NA CORUÑA

As estrelas e Galileo. Comezamos ca máis inmediata e gratuíta, hoxe venres 13 de marzo, no Salón de actos do Centro da UNED da Coruña (Pza. da Tolerancia).

Esta actividade consta de dúas partes:

1. 19:45-20:45 h. Conferencia de Borja González Tosar: “La Charla que le gustaría que le dieran a Galileo”, sobre os avances da Ciencia dende a época de Galileo ata a actualidade e a súa relación ca Astronomía.

2. 21:00 h. Observación astronómica guiada, na que se observarán as estrelas e o ceo do mes de marzo, mes da primavera. A observación farase na Praza da Tolerancia.

 

Logo dos Museos Científicos CoruñesesQueremos destacar tamén os Museos Científicos Coruñeses, cos que compartimos a filosofía de que “Sen ciencia non hay cultura”, e propoñervos algunha das súas actividades (na súa Axenda podedes ver tódalas actividades que ofertan):

  • No Planetario dixital da Casa das Ciencias pódese explorar o Sistema solar español tódolos sábados, domingos e festivos ás 13:00 e ás 18:00 h. É un programa que fai unha viaxe pola atmósfera de Venus, os tubos volcánicos de Marte e algúns cometas e asteroides do Sistema Solar.
  • A mostra El cielo paso a paso da Casa das Ciencias é unha exposición de seis time-lapses sobre diversos fenómenos relacionados co firmamento, dende os movementos das estrelas, planetas e satélites ata o paso das nubes ou a subida e baixa das mareas, obtidas polos astrofotógrafos Oscar Blanco, Alfredo Madrigal, Angel R. Arós e Pablo Canedo.
Imaxe da Mostra El cielo paso a paso na Casa das Ciencias

Mostra El cielo paso a paso na Casa das Ciencias

  • Xogo de neuronas é a exposición que a Domus destina á intelixencia humana, na que se exploran a anatomía e o funcionamento do cerebro a través de 13 módulos interactivos, que percorren cada unha das 8 intelixencias descritas polo sicólogo Howard Gardner, premio Príncipe de Asturias no 2011.
Imaxe do Xogo de neuronas na Domus da Coruña

Xogo de neuronas na Domus

  • Zona-i do Aquarium Finisterráne. O Aquarium conta cun espacio de reflexión sobre a información científica, a Zona-i, na que se invita a interpretar, imaxinar e mesmo adentrarse no desconocido a través de xogos, algo que sempre cremos que é moi necesario para que o noso cerebro non se aletargue.
  • No Museo de Arte Contemporáneo atopamos Y la luz se hizo (Et facta est lux), unha exposición de varios artistas na que a luz, os seus efectos e todo o xogo de texturas e formas que esta produce son os seus protagonistas.
Peza de Duvier del Dago na exposición Y la luz se hizo

Peza de Duvier del Dago na exposición Y la luz se hizo

 

E con todo isto, a poñer de moda a Ciencia!!!

A contaminación lumínica: efectos e solucións

O pasado venres 6 de marzo tivo lugar no MUNCYT unha charla sobre contaminación lumínica a cargo de Fernando Jáuregui, astrofísico do Planetario de Pamplona e presidente de Cel Fosc, Asociacion contra a contaminacion luminica.  Jáuregui falou sobre o problema da contaminación lumínica, de cómo é posible abordala e de posibles solucións para un consumo responsable.

contaminacion luminica

Dende o Club de Ciencia e Investigación das Bibliotecas Municipais facémonos eco da noticia e queremos chamar a atención sobre o problema asi como concienciar a sociedade do problema e das posibles solucións.  Cando falamos de  “contaminación lumínica”  estamos a referirnos á introdución directa ou indirecta de luz artificial no medio ambiente con intensidades, direccións, horarios e características técnicas innecesarias para o desenvolvemento normal das actividades.luminica_copia

O mal uso da luz artificial implica un desperdicio de recursos enerxéticos mais tamén afecta de maneira preocupante aos ecosistemas naturais, incluso a grandes distancias, e pode ter repercusións severas na saúde das persoas. Por iso queremos que tomedes conciencia delo.

 Por poñer algúns exemplos, algúns efectos da contaminación lumínica son:

  • Fenómenos de deslumbramento e desorientación nas aves.
  • Alteración dos ciclos de ascenso e descenso do plancton mariño, o que afecta a alimentación das especies mariñas que habitan preto da costa.
  • Incide sobre os ciclos reproductivos dos insectos, algúns dos cales teñen que atravesar grandes distancias para atoparse e non son quen de atravesar as “barreiras da luz” que forman os núcleos urbanos iluminados.
  • Rómpese ademáis o equilibrio poboacional das especies.
  • A flora vese afectada ao disminuir os insectos que realizan a polinización de certas plantas.

A pesar de ser un problema que preocupa dende xa hai varias décadas ainda queda moito traballo por facer. Dende comezos dos anos 80 existen diferentes movementos organizados de xente preocupada por este problema e que intentan promover campañas de redución da contaminación lumínica. Exemplos a seguir son as cidades que xa levaron a cabo a súa reducción mediante a instalación de sistemas de iluminación nocturnos máis adecuados que difunden unha menor cantidade de luz cara ó ceo e permiten reducir custes de electricidade.

Aquí vos deixamos un video feito polos nenos de aula2punto0 como exemplo de que podemos recuperar “as nosas noites estreladas.”

A trasLUZ: 5ª sesión do CCI 2015

Algunha vez preguntácheste cando brillou a luz por primeira vez no Universo? Case todos observamos algunha vez a saída do Sol pola mañá, o comezo dun novo día. Os astrónomos dan un paso máis e buscan as primeiras fontes de luz do Universo, observando a súa historia a través de potentes telescopios. A súa última aspiración é aínda máis ambiciosa: rastrexar toda a historia do Universo; dende o seu inicio, o Big Bang, ata o presente, case 14.000 millóns de anos despois.

A teoría ou hipótese do Big Bang (Grande Explosión) para explicar a orixe do universo, é a máis aceptada pola sociedade científica na actualidade. E precisamente disto, da orixe da Luz no Universo, do Big Bang, do Telescopio espacial Hubble (que orbita no exterior da atmosfera, en órbita circular arredor da Terra a 593 km sobre o nivel do mar, cun período orbital entre 96 e 97 min) e da Teoría da optica de Newton falamos na pasada sesión do CCI.

E logo da teoría pasamos á práctica. O traballo en equipo vai ser unha constante ao longo das vindeiras sesións:

  • Equipo blog (transmitirá a información a través do blog)
  • Equipo info (encargarase da redacción dos contidos)
  • Equipo imaxe (reflexará os contidos e o desenrolo das sesións a través de imaxes)

Deste xeito teremos todo ben recopiladiño sen que se nos escape nada para amosar no noso día grande o Día da Ciencia na Rúa (DCR) o sábado 9 de maio.

 

El pase de diapositivas requiere JavaScript.

Así que eu de vós non perdería detalle das ferramentas de traballo dos CCI’S porque van ir publicando cousas ben interesantes:
Blog de traballo da Biblioteca Infantilhttps://ccibiblioinfantil.wordpress.com/

Blog de traballo da Biblioteca Forum: https://ccibiblioforum.wordpress.com/

Pinterest: https://www.pinterest.com/ccibibcoruna/